Pakiet Omnibus UE: 80 proc. firm zwolnionych z CSRD, CSDDD odroczona do 2028 r. Co zmienia uproszczenie ESG

Najważniejsze fakty

• Komisja Europejska zaprezentowała pakiet Omnibus 26 lutego 2025 r., którego celem jest uproszczenie i ujednolicenie unijnych regulacji w obszarze zrównoważonego rozwoju
• Ponad 80% przedsiębiorstw objętych wcześniej obowiązkiem raportowania CSRD zostanie zwolnionych - zamiast około 50 000 firm w UE pozostanie tylko około 10 000
• Nowe progi CSRD są kumulatywne - firmy muszą spełnić wszystkie trzy kryteria: powyżej 1000 pracowników, obroty powyżej 50 mln EUR i suma bilansowa powyżej 25 mln EUR
• Transpozycja dyrektywy CSDDD przesunięta z 26 lipca 2026 r. na 26 lipca 2027 r., a jej stosowanie rozpocznie się 26 lipca 2028 r.
• Mechanizm "stop the clock" pozwala podmiotom zobowiązanym do raportowania za 2025 lub 2026 poczekać z raportem do 2028 roku
• Redukcja danych raportowych w taksonomii UE wynosi 64% dla firm niefinansowych i 89% dla firm finansowych
• Polska przyjęła ustawę modyfikującą terminy CSRD 9 lipca 2025 r., a projekt ustawy implementującej CSDDD planowany jest na II-IV kwartał 2026 r.

Pakiet Omnibus - zakres i cele uproszczenia regulacji ESG

Pakiet Omnibus przedstawiony przez Komisję Europejską 26 lutego 2025 r. to kompleksowa odpowiedź na krytykę nadmiernej komplikacji unijnych przepisów dotyczących zrównoważonego rozwoju. Dokument obejmuje kluczowe regulacje ESG: CSRD (dyrektywa o raportowaniu sustainability), CSDDD (dyrektywa o należytej staranności), Taksonomię UE oraz CBAM (mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2). Głównym celem pakietu jest uproszczenie i ujednolicenie unijnych regulacji w obszarze zrównoważonego rozwoju, co ma przełożyć się na zmniejszenie obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw. Pakiet składa się z kilku etapów - Omnibus I, II i kolejne, które stopniowo wprowadzają zmiany w poszczególnych obszarach regulacyjnych. Kontekst polityczny zmian jest istotny - pakiet Omnibus stanowi reakcję na krytykę konkurencyjności UE. Argumenty dotyczą gigantycznych obciążeń, gdzie samo wdrożenie CSRD generowało koszty od 100 tys. do 1 mln EUR na firmę. Stanowisko Komisji jest jednoznaczne: priorytetem jest efektywność, nie osłabienie ambicji klimatycznych.

Rewolucyjne zmiany w CSRD - 80% firm zwolnionych z raportowania

Najważniejszą zmianą wprowadzoną przez pakiet Omnibus jest radykalne ograniczenie zakresu CSRD. Dane liczbowe są wymowne: wcześniej około 50 000 firm w UE było objętych obowiązkiem raportowania, a po wdrożeniu Omnibus pozostanie tylko około 10 000 przedsiębiorstw. Oznacza to, że ponad 80% firm wcześniej zobowiązanych do raportowania ESG zostanie zwolnionych z tego wymogu. Nowe progi CSRD mają charakter kumulatywny - aby podlegać obowiązkowi raportowania, firma musi spełnić wszystkie trzy kryteria jednocześnie: zatrudnienie powyżej 1000 pracowników, obroty powyżej 50 mln EUR oraz suma bilansowa powyżej 25 mln EUR. To istotna zmiana w porównaniu z pierwotnymi założeniami dyrektywy. Mechanizm "stop the clock" (zatrzymanie zegara raportowania) to kolejne ułatwienie dla biznesu. Podmioty zobowiązane wcześniej do raportowania za 2025 lub 2026 rok mogą poczekać z publikacją raportu do 2028 roku. To odroczenie terminów daje firmom dodatkowy czas na przygotowanie się do nowych wymogów. Dyrektywa 2026/470 opublikowana na podstawie Omnibus I formalnie wprowadza zmiany do dyrektyw o raportowaniu i należytej staranności, stanowiąc prawną podstawę dla opisanych uproszczeń.

CSDDD - przesunięcie terminów i istotne uproszczenia należytej staranności

Dyrektywa CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) również została objęta znaczącymi zmianami. Pierwotny termin transpozycji wyznaczony na 26 lipca 2026 r. został przesunięty o rok - na 26 lipca 2027 r. To istotne opóźnienie, które daje państwom członkowskim więcej czasu na przygotowanie odpowiednich przepisów krajowych. Data rozpoczęcia stosowania dyrektywy także uległa przesunięciu. Pierwotnie pierwsza faza dla największych firm miała ruszyć w 2027 r., teraz nową datą jest 26 lipca 2028 r. - również przesunięcie o rok. To dodatkowy czas dla przedsiębiorstw na wdrożenie systemów należytej staranności. Pakiet Omnibus wprowadza trzy kluczowe uproszczenia w CSDDD. Po pierwsze, wymagania dotyczące dogłębnej oceny ryzyka zostały ograniczone tylko do bezpośrednich dostawców (Tier 1), podczas gdy wcześniej obejmowały cały łańcuch dostaw. To radykalne zmniejszenie zakresu analiz. Po drugie, częstotliwość przeprowadzania ocen zmniejszono z corocznych przeglądów do raz na 5 lat. Po trzecie, wprowadzono ograniczenie zapytań kierowanych do MSP, co ma zmniejszyć obciążenia małych dostawców i chronić ich przed nadmierną biurokracją ze strony większych kontrahentów.

Taksonomia UE - redukcja danych raportowych nawet o 89%

Zmiany w Taksonomii UE dotyczą przede wszystkim eliminacji nadmiernej biurokracji. Działalności nieistotne finansowo (poniżej 10% obrotu) zostały zwolnione z oceny kwalifikowalności, co znacząco upraszcza proces raportowania dla przedsiębiorstw o zróżnicowanym profilu działalności. Dla przedsiębiorstw niefinansowych wprowadzono uproszczenia w kalkulacji wydatków operacyjnych (OPEX), a całkowita redukcja wymaganych danych raportowych wynosi 64%. To przemiana, która realnie zmniejsza nakład pracy potrzebny do przygotowania raportów zgodnych z taksonomią. Firmy finansowe zyskały jeszcze większe ułatwienia. Ograniczenie obowiązków raportowych dla tego sektora skutkuje redukcją danych aż o 89%. To odpowiedź na liczne postulaty instytucji finansowych, które wskazywały na dysproporcję między nakładem pracy a wartością informacyjną części wymaganych danych. Komisja Europejska przygotowała nowe szablony raportowe, które charakteryzują się uproszczonymi formularzami, zmniejszoną liczbą wymaganych pól oraz standaryzacją w skali całej UE. Ma to ułatwić firmom przygotowanie raportów i zwiększyć porównywalność danych między przedsiębiorstwami z różnych krajów członkowskich.

CBAM i polska transpozycja - harmonogram wdrożenia

Mechanizm CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) także został objęty uproszczeniami. Pakiet Omnibus wprowadza uproszczenie procedur dla importerów, wyższe progi minimum dla włączenia oraz łagodzenie obowiązków raportowych. To odpowiedź na obawy przedsiębiorców, że zbyt restrykcyjne przepisy mogą zakłócić handel międzynarodowy. W Polsce proces transpozycji unijnych regulacji ESG przebiega według ustalonego harmonogramu. Ustawa o CSRD została przyjęta 6 grudnia 2024 r., jeszcze przed prezentacją pakietu Omnibus. Modyfikacja terminów na podstawie Omnibus I nastąpiła ustawą z dnia 9 lipca 2025 r., co zapewnia zgodność polskich przepisów z nowymi wytycznymi unijnymi. Za implementację CSDDD w Polsce odpowiada Ministerstwo Rozwoju i Technologii (MRiT), które pełni funkcję organu koordynującego. Wstępne szacunki MRiT wskazują, że projekt ustawy implementującej zmienioną CSDDD zostanie przygotowany w II-IV kwartale 2026 r. Polski termin transpozycji CSDDD wynosi 26 lipca 2028 r., zgodnie z nowym harmonogramem unijnym.

Kontrowersje wokół pakietu - "koń trojański" czy konieczne uproszczenie?

Reakcje na pakiet Omnibus są mocno podzielone. Zwolennicy zmian wskazują na mniejsze obciążenia administracyjne dla biznesu, które powinny przełożyć się na wzmocnienie konkurencyjności UE względem gospodarek spoza Unii. Argumentują także, że większa koncentracja na faktycznych ryzykach klimatycznych zamiast raportowania formalnego zwiększy skuteczność polityki ESG. Negatywne stanowisko reprezentują przede wszystkim organizacje ekologiczne, które określają pakiet mianem "konia trojańskiego" dla ambicji klimatycznych UE. ONG ekologiczne alarmują o osłabieniu celów klimatycznych, podczas gdy naukowcy wskazują na ograniczenie możliwości monitoringu emisji w gospodarce europejskiej. Inwestorzy ESG wyrażają obawy o trudniejszy dostęp do danych niezbędnych do podejmowania świadomych decyzji inwestycyjnych. Paradoksalnie, część firm deklaruje kontynuację raportowania ESG mimo zwolnień - traktując transparentność jako element strategii biznesowej i narzędzie budowania zaufania wśród inwestorów. Argumenty środowiska biznesowego wskazują na koszty: gigantyczne obciążenia związane z CSRD generowały wydatki od 100 tys. do 1 mln EUR per firma. Stanowisko Komisji jest jasne: priorytetem jest efektywność, nie rezygnacja z ambicji klimatycznych. Opozycja polityczna argumentuje, że nadmierne uproszczenia oznaczają utratę przewodnictwa UE w obszarze ESG.

Prognozy dla polskich firm - kto pozostanie w systemie raportowania

Dla polskiego rynku zmiany wprowadzone pakietem Omnibus mają istotne znaczenie. Większość polskich firm procentowo wypada z obowiązków CSRD ze względu na strukturę gospodarki - w Polsce dominują małe i średnie przedsiębiorstwa, które nie spełnią nowych, zaostrzonych progów. W systemie raportowania pozostaną głównie spółki giełdowe oraz największe grupy kapitałowe, które przekraczają wszystkie trzy progi kumulatywne: 1000 pracowników, 50 mln EUR obrotów i 25 mln EUR sumy bilansowej. Część firm będzie kontynuować raportowanie dobrowolnie, traktując je jako sygnał dla inwestorów o dojrzałości zarządzania ryzykami ESG. MSP (małe i średnie przedsiębiorstwa) zyskują znaczne ulgi w obowiązkach due diligence. Ograniczenie zapytań ze strony większych kontrahentów oraz uproszczenie procedur sprawdzania łańcucha dostaw tylko do poziomu Tier 1 oznacza realne zmniejszenie kosztów compliance dla mniejszych firm. Eksperci z organizacji takich jak Atmoterm, SGS, BCC i PIU prezentują różne perspektywy, ale widoczny jest konsensus: zmiany były potrzebne, ale kluczowa jest równowaga między ambicjami a wykonalnością. Wiele firm będzie monitorować sytuację w latach 2026-2028, obserwując zarówno ostateczne kształty przepisów krajowych, jak i praktykę rynkową w zakresie dobrowolnego raportowania ESG.