Wprowadzenie
Z perspektywy instytucji finansowej nowa ustawa o kredycie konsumenckim to projekt transformacyjny klasy "wszystko naraz". Zmiany dotykają każdego etapu cyklu życia kredytu: od marketingu i pozyskiwania klientów, przez ocenę ryzyka i zawieranie umów, po obsługę i egzekucję.
Forum Bankowe 2026 pokazało skalę wyzwania: uczestnicy zgodnie wskazywali, że "wdrożenie harmonogramu bez zakłóceń operacyjnych może być ekstremalnie trudne". Sektor ma świadomość problemu - pytanie, czy ma wystarczająco dużo czasu.
Osiem obszarów zmian - mapa wdrożenia
Obszar 1 - Marketing i reklama: pełna rewizja wszystkich materiałów marketingowych pod kątem nowych zakazów i wymogów. Usunięcie wszystkich haseł dotyczących "łatwości", "szybkości" i "poprawy sytuacji finansowej". Dodanie obowiązkowych ostrzeżeń. Termin: natychmiastowy po wejściu ustawy w życie.
Obszar 2 - Formularze informacyjne: opracowanie nowych, ustandaryzowanych formularzy dla każdego produktu kredytowego. Dostosowanie do wymogów formatu (klucz na pierwszej stronie, technika warstw dla online). Termin: przed pierwszą umową zawartą po 20 listopada 2026.
Obszar 3 - Ocena zdolności kredytowej: rewizja modeli scoringowych pod kątem wykluczenia danych z mediów społecznościowych. Wprowadzenie procedur dokumentowania oceny. Dostosowanie do nowego wymogu, że "zawarcie umowy możliwe tylko przy pozytywnej ocenie". Termin: przed wejściem ustawy.
Obszar 4 - Umowy kredytowe: pełna rewizja wzorów umów pod kątem kompletności wymogów (wszystkie elementy wymagane przez ustawę, w tym RRSO, warunki spłaty, prawo odstąpienia). Termin: nowe wzory dla umów zawieranych od 20 listopada 2026.
Obszar 5 - Systemy IT: dostosowanie systemów do obsługi nowych procedur (m.in. elektroniczne potwierdzenie prawa do odstąpienia, archiwizacja dokumentacji przez 5 lat, integracja z wymogami KSeF dla faktur). Termin: przed wejściem ustawy.
Obszar 6 - Obsługa reklamacji i SKD: przygotowanie procedur obsługi oświadczeń o SKD (nowy trójstopniowy model). Szkolenia dla pracowników obsługi klienta. Termin: przed wejściem ustawy.
Obszar 7 - Leasing i BNPL: dla instytucji oferujących te produkty - szczegółowa analiza, które produkty wpadają pod nową ustawę. Ewentualna restrukturyzacja oferty. Termin: kilka miesięcy przed wejściem ustawy.
Obszar 8 - Szkolenia pracowników: szeroko zakrojony program szkoleń dla wszystkich pracowników mających kontakt z kredytem konsumenckim. Termin: przed wejściem ustawy, ale proces ciągły.
Największe ryzyka dla instytucji
Ryzyko SKD: nowe, rozszerzone zasady sankcji kredytu darmowego oznaczają, że każde naruszenie - nawet formalne - może kosztować instytucję utratę odsetek i prowizji z danego kredytu. Przy dużej skali portfela - potencjalnie istotne ryzyko finansowe.
Ryzyko systemowe przy ocenie zdolności: jeśli systemy IT nie zostaną odpowiednio zmodernizowane, instytucja może masowo naruszać zasady oceny zdolności - co generuje masowe ryzyko SKD.
Ryzyko reputacyjne: skargi do UOKiK i postępowania administracyjne mogą być kosztowne wizerunkowo, niezależnie od sankcji finansowych.
Perspektywa UOKiK - regulator nie zamierza czekać
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest autorem projektu nowej ustawy - i to on będzie głównym organem nadzorczym egzekwowania jej przepisów. UOKiK prowadzi aktywną politykę ścigania naruszeń prawa kredytowego - decyzje dotyczące SKD w sprawach banków PKO BP i innych wywołały falę pozwów sądowych.
Po wejściu nowej ustawy można spodziewać się intensywnego nadzoru rynkowego w pierwszych miesiącach - żeby ustalić, które instytucje faktycznie dostosowały swoje praktyki do nowych wymogów.
Podsumowanie
Wdrożenie nowej ustawy o kredycie konsumenckim to projekt, który powinien być już w toku. Instytucje, które zaczęły przygotowania w 2025 roku - mają szansę zmieścić się w terminie. Te, które odkładają wdrożenie - ryzykują chaos operacyjny w listopadzie 2026 i pierwsze sankcje jeszcze w grudniu.
Pytanie dla zarządów instytucji finansowych: czy projekt wdrożenia nowej ustawy o kredycie konsumenckim jest już uruchomiony - i czy ma dedykowany budżet i właściciela projektu?
Dyskusja